Kwartał "Armii Krajowej" - suplement

Pokusiłem się o wejście na klatkę schodową budynku, o którym już pisałem w tym poście. Na I piętrze z okna klatki schodowej ujrzałem taki oto widok. Skajowy fotel na podwórku, dach zabudowy podwórka i wieża pobliskiego kościoła p.w. św. Andrzeja (to już dzielnica Zabrze Centrum Północ) jakoś ładnie mi razem zagrały.

 Sama klatka schodowa była jednak mniej inspirująca.

09. Kwartał "Armii Krajowej" - epilog

Na rogu ul. Damrota i Rymarkiewicza stoi budynek, który, jako dosyć wiekowy, w obliczu sąsiedztwa nowych bloków, jest swego rodzaju rodzynkiem. Choć zewnętrzna elewacja nie przedstawia zbyt wielkiej wartości wizualnej (dlatego ją pominąłem, choć nie wiem, czy do niej nie wrócę), to jednak podwórko wydaje się bardzo interesujące. W budynku tym znajdują się dwa sklepy, dlatego na jego podwórku znajduje się dosyć długa przybudówka, służąca za magazyn. Poza tym znajdują się tam bardzo długie, jak na okoliczne standardy, komórki (prawie 40 m). Oby dwie formy architektoniczne tworzą swego rodzaju klimatyczny korytarz.

09. Kwartał "Armii Krajowej" - blisko ściany

Tuż przy ścianie "Linodrutu", niemal przy skrzyżowaniu ulic Żeromskiego i Armii Krajowej, zaraz obok podwórek wspomnianych w poprzednim poście, znajduje się dom, stojący bardzo blisko ścian zakładu. Widok z jego okna tutaj. Dom ten to jeden z całej rzeszy bezstylowych familoków, datowany na początek XX w., które nie będą podlegać renowacji (chyba, że je ktoś wykupi) i które w przeciągu najbliższych lat zostaną przeznaczone do rozbiórki. Możliwe, że moje zdjęcia będą jego (w sumie ich, bo kilka takich pałęta się po moim blogu) jedynym dokumentem fotograficznym. Dobrze jednak, że budynek ten żyje - mieszkają w nim ludzie, a na parterze, od strony ulicy, znajduje się sklepik spożywczy.

Bardzo mi się podoba to miejsce - jest bardzo klimatyczne.Budynek ma zachowane oryginalne framugi okienne (poza chyba jednym oknem) oraz drzwi wejściowe. 

Poza tym na północnej ścianie znajdują się komórki - pozostałość po stojącym obok, a już rozebranym kilka lat temu, budynku.

09. Kwartał "Armii Krajowej" - przy zakładzie - podwórka

Podwórka przyzakładowych domów to niestety nie typowe śląskie podwórka - sąsiedztwo fabryki, górujący komin i dachy hal fabrycznych, obecność przydomowych komórek na węgiel i drobne sprzęty, trzepak - choć klimatyczne, jednak nie dają wyobrażenia o typowych śląskich podwórkach, jakie są np. znane z filmów Kutza. Jakkolwiek, przechodząc obok, warto zajrzeć, bo takich reliktów przeszłości - choć jeszcze dosyć dużo na Śląsku - z biegiem lat coraz więcej ubywa.

09. Kwartał "Armii Krajowej" - przy zakładzie

Przy ul. Żeromskiego stoi 5 domów (2 pary i jeden osobno) z początków wieku XX w. (prawdopodobnie 1900-1930) niemal przytulonych do zachodnich ścian "Linodrutu". Domy te posiadają podwórka, które ograniczone sa z jednej strony budynkami, do których przynależą, a z drugiej ścianami fabryki, podobnie jak w jednym z poprzednich postów. Ściana skrajnego południowego domu stanowi filar dla jednej z czterech bram zakładu (już nieużywana). Klimatyczne miejsce.

09. Kwartał "Armii Krajowej" - samotnik

Przy skrzyżowaniu ul. Armii Krajowej i Damrota, tuż przy omawianym w poprzednim poście wejściu do tunelowego przejścia podziemnego, stoi blok z lat 30-40 XX w., niepasujący do żadnego układu architektonicznego znajdującego się w pobliżu, dlatego nazwałem go samotnikiem. Przypomina wszakże zagubionego członka os. Różańskiego, jednakże jest on nieco nowocześniejszy: posiada modernistyczne przeszklone klatki schodowe, większe okna i prostszą bryłę.

09. Kwartał "Armii Krajowej" - przejście podziemne

Ulicę Damrota, przebiegającą częściowo omawiany kwartał, przecina trakt kolejowy. Dlatego na pewnym odcinku ulica ta przebiega w formie tunelowego przejścia dla pieszych pod torami, zbudowanego w 1910 r. Wejścia do tunelu stanowią małe budynki przykrywające schody. Architektura tych małych budynków posiada cechy wczesnego modernizmu, z lekkim nawiązaniem do tradycjonalizmu. Niestety obecnie budynki są bardzo zaniedbane, jakkolwiek spełniają swoją funkcję.  

Sam tunel, choć raz na kilka lat jest odnawiany (odmalowywany) wciąż pada ofiarą wandali-graficiarzy. Smutne to, bo stylowy to obiekt architektoniczny.

09. Kwartał "Armii Krajowej" - zabytek

Najciekawszy budynek w omawianej grupie, więc poświęcę mu najwięcej miejsca. Pochodzi prawdopodobnie z 1905 r., bo chyba tak należy odczytać napis nad bramą: 19VM05. Jeśli ktoś wie, co dokładnie oznacza, proszę dać znać. Jest to budynek neorenesansowy, symetryczny, z dużą bramą przelotową w osi budynku, prowadzącą na podwórko oraz do klatki schodowej.

Zawsze mnie intrygował ten budynek, szczególnie fakt zawsze zamkniętej bramy (wszakże nie na klucz, ale zawsze to jakaś prywatna strefa), uniemożliwiający zaglądnięcie na jego podwórko. Dla celów dokumentacyjnych jednak się przemogłem. Podwórko zamknięte jest z trzech stron zabudowaniami gospodarczymi (komórki) i generalnie sprawia dosyć ponure wrażenie. Wejścia doń broni stalowa brama zamykana na zasuwę. Od strony północnej istnieje możliwość wyjścia na znajdujące się z tyłu tory.

Między bramami znajduje się, oczywiście, przedsionek z wejściem do dwóch klatek schodowych i jednego mieszkania. Spotkałem tam Panią X, mieszkankę owego budynku, która pozwoliła się sfotografować. Długi czas naświetlania pozwolił mi na zachowanie jej pewnej animowości. Pani X miała nadzieję, że jestem fotoreporterem z gazety, który przyjechał opisać ich ciężką sytuację - od 5 dni nie mają wody na skutek panujących mrozów. Administracja (kolejowa) nic sobie z tego nie robi - wiadomo, tłumaczy się brakiem funduszy - a ludzie załatwiają się do wiader i biegają do sąsiednich bloków po wiadra z zimną wodą. A budynek, wg mnie, posiada cechy zabytku i należy mu się opieka jakiegoś konserwatora. Panie konserwatorze!

09. Kwartał "Armii Krajowej" - dwaj bracia

Zacznę od młodszej pary budynków. Oba są do siebie podobne, choć nie identyczne. Posiadają wejścia do klatek od strony dosyć obszernego podwórka. Same w sobie nie są zbytnio interesujące - posiadają delikatne cechy wczesnego modernizmu, odczytanego raczej jako uproszczony tradycjonalizm (uprzedzam, że tu nieco dywaguję, choć w sumie wiem, gdzie dzwony bija) - jednakże najciekawszym elementem jest łącząca je brama wejściowa na podwórko. Zresztą dosyć fikuśna, jak na względną prostotę obu budynków. Polecam zajrzenie na podwórko - łatwo tam wejść z ulicy, a klimat jest dosyć ciekawy.

09. Kwartał "Armii Krajowej" - cztery budynki

Przy ul. Armii Krajowej znajdują się 4 przytulone do siebie budynki, pamiętające jeszcze starą zabudowę, którą w latach 80 zastąpiły 3 nowe bloki naprzeciwko, po drugiej stronie ulicy. Dwa z nich, te na pierwszym planie, pochodzą z początków XX w. (1900-1920); dwa pozostałe prawdopodobnie z lat 30-40 tegoż wieku. Wszystkie posiadają podwórka.

09. Kwartał "Armii Krajowej"

 Kwartał ten obejmuje zabudowania znajdujące się przy ul. Armii Krajowej, od granic z Kwartałem "Przy Linodrucie" od strony wschodniej, po ogrodzenie Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "Elektrometal" Sp.j.od strony zachodniej; od północy jest ograniczony torami kolejowymi. Poza tym w obszar kwartału wchodzą zabudowania między ul. Damrota, Rymarkiewicza i ścianami "Linodrutu" - w sumie 17 budynków.

Pokaż Kwartał AK na większej mapie