Drapacz chmur

Dawny Hotel "Monopol" ("Admiralspalast") w centrum Zabrza. Odrestaurowany (w końcu) w zeszłym roku. Nazywany kiedyś zabrzańskim drapaczem chmur. Piękny przykład architektury modernistycznej w stylu amerykańskim z modnymi w latach 20 elementami art deco.

Zabrze wieczorem - ul. Damrota / Evening Zabrze - Damrota Street

Znów eksperymentowałem

Z braku odpowiedniej pogody (czytaj: z nadmiaru słońca), odwiedzanie kolejnych kwartałów Zabrza trochę zawisło. Natomiast w sobotę rano chmurki powitałem z radością. Dysponując czarnym jak noc filtrem szarym poszedłem zabawić się znów w długie czasy. Poniżej efekt. Stwierdziłem jednak, że ostre słońce pełni dnia nie jest za dobra porą dla takich zdjęć. Nie, nie dlatego, że nie mogę uzyskać długich czasów - w zasadzie 90 sekund bez niczego można osiągnąć w słoneczny letni dzień - problemem jest jednak przysłona. od 40 sekund wzwyż muszę przekraczać f/13, co daje, niestety, już istotny zanik szczegółów (optymalnie f/5,6-f/11), spotęgowany jeszcze szkłem filtra. W poprzednim poście prezentowałem zdjęcia z f/8, więc rozdzielczość obrazu była maksymalna.

Poniżej pierwsze zdjęcie wykonane jeszcze na f/11 - jeszcze rozsądnie ostre. Późniejsze na otworach f/16-f/18 w 100% powiększeniu zostawiają jednak wiele do życzenia. Znów się czegoś nauczyłem.

Budynek Głównej Komendy Policji oraz Centrum Edukacji

Piękna wieża ciśnień (wodna) na Zamoyskiego.

 Zabrzański dworzec (przyjeżdża i odjeżdża pociąg).

12. Osiedle DEWOG - modernistyczna szkoła

Między IV a V rzędem, juz przy ul. Damrota, znajduje się budynek Zespołu Szkół Specjalnych Nr 38. Został on wybudowany w stylu modernistycznym w roku 1911. I tu pojawia mi się pewna nieścisłość, gdyż wg "Leksykonu zabytków architektury Górnego Śląska" Józefa Pilcha, osiedle jako całość wybudowano w latach 1929-1930, o czym pisałem w pierwszym poście na jego temat; natomiast strona szkoły podaje rok 1911. Prawdopodobnie jednak obie informacje są prawdziwe - szkoła powstała pierwsza, osiedle usytuowano tak, aby umieścić jej budynek w jego ramach tak, jakby była integralną częścią osiedla.

Budynek sam w sobie stanowi ciekawy przykład architektury modernistycznej na Górnym Śląsku. Polecam go wszystkim fanom modernizmu (wiem, że na Śląsku jest spora grupa fanów tego stylu).

12. Osiedle DEWOG - jak współczesne bloki

Choć os. DEWOG to konstrukcja przedwojenna, to właśnie idea funkcjonalizmu nadawała już w tych latach we wschodniej Europie (w Europie zachodniej działo się to nieco wcześniej) budowlom niemal współczesny kształt blokowisk. W zasadzie jedyna różnicą była wysokość budynków. Długie ciągi takich długich niewysokich bloków to właśnie główna cecha os. DEWOG. Na poniższym zdjęciu typowy przedstawiciel "przedwojennego bloku" na tym osiedlu (rząd IV). Po lewej widoczny fragment modernistycznego budynku Zespołu Szkół Specjalnych Nr 38.

12. Osiedle DEWOG - poprzeczny

Między II a III rzędem stoi, poprzecznie do całego układu, łącząc dwa "wieżowce", 5-piętrowy galeriowiec. Góruje on nad wewnętrznymi dziedzińcami i niższymi zabudowaniami: poniżej pawilony Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej "Damrota" Sp. z o.o.

Galeriowiec ten jest w zasadzie budynkiem wolnostojącym - jedynym połączeniem z rzędami II i III są cztery łączniki: korytarze zabudowane luksferami. Takie rozwiązanie stanowi ewenement, nie wiem, czy na Śląsku, ale w Zabrzu na pewno.

12. Osiedle DEWOG - monotonne ściany

Ulica Żółkiewskiego jest jedną z dwóch ulic, znajdujących się w całości na terenie osiedla. Znajduje się ona pomiędzy I a II rzędem budynków. Widok ulicy przypomina w pewnym sensie korytarz - galeriowce, które od strony podwórka posiadają właśnie galerie, od strony ulicy prezentują ściany o monotonnym podziale. Krajobraz ulicy ubarwiają jedynie wierzby - "atrakcje" pojawiają się dopiero w połowie jej długości (lub inaczej: w osi osiedla), o czym pisałem w poprzednim poście.

12. Osiedle DEWOG - "wieżowiec"

Widocznym znakiem rozpoznawczym os. DEWOG od strony zachodniej (od strony os. Zieleniewskiego) jest  "wieżowiec" - jeden z trzech najwyższych budynków osiedla, znajdujący się przy ul. Żółkiewskiego. Charakterystyczna funkcjonalistyczna budowla góruje swoją prostopadłościenną formą ponad okolicą.

"Wieżowiec" znajduje się w I rzędzie budynków osiedla - po jego lewej i prawej stronie znajdują się bryły 3-piętrowców, a dalej 2-piętrowe galeriowce.

W dolnej części budynku, jak i w takich samych blokach w rzędzie II i III znajdują się przejścia komunikacyjne - w sumie 3 sztuki - tworząc złudzenie długiego tunelu.

09. Kwartał "Armii Krajowej" - przejście podziemne

Ulicę Damrota, przebiegającą częściowo omawiany kwartał, przecina trakt kolejowy. Dlatego na pewnym odcinku ulica ta przebiega w formie tunelowego przejścia dla pieszych pod torami, zbudowanego w 1910 r. Wejścia do tunelu stanowią małe budynki przykrywające schody. Architektura tych małych budynków posiada cechy wczesnego modernizmu, z lekkim nawiązaniem do tradycjonalizmu. Niestety obecnie budynki są bardzo zaniedbane, jakkolwiek spełniają swoją funkcję.  

Sam tunel, choć raz na kilka lat jest odnawiany (odmalowywany) wciąż pada ofiarą wandali-graficiarzy. Smutne to, bo stylowy to obiekt architektoniczny.

06. Niedokończony szpital

Oba budynki zbudowane są w stylu modernistycznym. W pierwszym z nich znajduje się Społeczny żłobek nr 1, natomiast drugi służy za zwykły dom mieszkalny.